سابقهء تاريخى ساوه ساوه به معناى خرده طلا از شهرهاى بسيار قديمى ايران است با بناها و مساجد قديمى و كاشىكاريها و گچ‌بريهاى بسيار عالى كه متأسفانه مغولها در سال 617 آنها را ويران و كتابخانه عالى آن را كه داراى آلات نجومى بود به آتش كشيده‌اند . بعضى از سياحان اروپايى از جمله ماركوپولو ، از ساوه نام برده‌اند . خواجه ظهير الدين ساوجى در قرن 8 هجرى قمرى شهر را مرمت كرد . در نزديكى ساوه كنونى آثار شهر قديمى آوه ديده مىشود كه در آن آثار بسيار قديمى پيدا شده است . « 1 » سابقه تاريخى اصفهان در ارتباط با پيامبران اصفهان كه دست‌كم دو تن از پيامبران الهى به نامهاى اشعياء و يوشع را در خود پذيرا گشته ، در دورهء هخامنشى به نام كى شناخته شده و پاراتيكا كه آن را فريدن مىدانند از نواحى مشهور و آباد آن بوده است . در دورهء اشكانيان ، اصفهان قلمرو يكى از پادشاهان جزء ساتراپ بوده است و در دوره ساسانيان محل سكونت اعضاى هفت خانوادهء بزرگ ايرانى بوده كه مشاغل عمده و مناصب سلطنتى داشته‌اند . اين شهر در زمان خلافت عمر به تصرف قواى اسلام در آمد و تا 300 سال حكامى از طرف خلفا در آن فرمانروايى مىكردند . در اين زمان ، اصفهان به دو محلهء مسلمان‌نشين و يهودىنشين ، به نام شهرستان و يهوديه تقسيم شده بود و ميان دو محله ديوارى كشيده بودند . « 2 » و حاكى از آن است كه اين شهر از قديم مسكن جمعى از يهوديان و دو تن از پيامبران بنى اسرائيل بوده است .

--> ( 1 ) . جغرافياى كامل ايران ، ج 2 ، ص 1202 و 1203 . ( 2 ) . جغرافياى كامل ايران ، ج 1 ، ص 308 .